De wondere wereld van de website Transfermarkt
Door Iwan van Duren
In deze transferperiode gaan de schijnwerpers op een opvallende speler in het medialandschap. Het van origine Duitse Transfermarkt.de floreert op de voetbalmarkt. Van Mexico tot India schieten de filialen als paddenstoelen uit de grond. Ook in Nederland is het bedrijf al lang geland. Tijd voor een kijkje achter de schermen bij deze datareus.
De spelers met de hoogste marktwaarde in Nederland? De Ajacieden Ryan Gravenberch en Antony staan voor 35 miljoen euro genoteerd. De duurste Feyenoorder? Dat is sinds kort geen Marcos Senesi meer, maar Luis Sinisterra. De marktwaarde van de Colombiaan is 16 miljoen euro. Het is allemaal erg overzichtelijk zodra je op de website van Transfermarkt arriveert. Maar hoe komen ze aan die bedragen? Feit of fictie?
Iedere reis begint bij de eerste stap. Bedenker en oprichter Matthias Seidel had zich twintig jaar geleden in zijn wildste dromen niet kunnen voorstellen, dat zijn zoektochten naar iedere kruimel nieuws over zijn Werder Bremen zou uitgroeien tot zijn levenswerk en miljoenenbedrijf, dat verkocht zou worden aan het machtige Axel Springerconcern. Toch gebeurde het.
Het Duitse Transfermarkt.de groeide uit tot een wereldmerk met dependances in tal van landen. In Duitsland is het een van de meest bezochte websites met vorig jaar 44 miljoen bezoekers. Daar gaat alleen Kicker nog overheen als het over voetbal gaat.
Het romantische verhaal van de eenzaat op een zolderkamer is intussen uitgegroeid tot een ambitieus bedrijf onder de vleugels van het grootste mediahuis van Duitsland, het Axel Springerconcern, dat 51 procent aandelen van de aandelen kocht en de man op de zolderkamer in ??n klap miljonair maakte. Vanuit het hoofdkwartier in Hamburg wordt het concept nu over de hele wereld uitgerold. Seidel is er nog steeds. Zijn geesteskind is overal in Europa geland. Te lezen in talloze talen. Van Turks tot Engels en van Russisch tot Spaans.
Vlak na de eeuwwisseling zat Seidel thuis, na zijn werkuren, te sleutelen aan zijn platform. Niet met enig benul dat hij daarmee ooit geld zou kunnen verdienen. Nee, gewoon een van de vele mannen met een hoofd en hart vol voetbal. Een groen-wit hart in dit geval. Uit frustratie ook, omdat er in zijn woonplaats Hamburg, als verstokte fan van Werder Bremen, zo weinig nieuws over zijn club te vinden was. Iedere keer weer werden de wedstrijden en transfers van zijn club in de kantlijn gezet van de plaatselijke kranten.
Het klinkt nu alsof we het over de Middeleeuwen hebben, maar in Bremen begon de Weser-Kurier pas in 2002 of 2003 met digitaal nieuws. Toen was het Seidel al lang duidelijk dat de behoefte aan nieuws groot was en was hij hele nachten bezig met zijn kleinschalige project, dat hij omdoopte tot Transfermarkt. Seidel wist wel iets van computers en werkte voor een bedrijf dat adverteerders naar het internet moest lokken, waardoor hij een beetje ervaring had met het web, en ging aan de slag met Microsoft FrontPage, een programma dat vroeger meegeleverd werd met Microsoft Office. Hij ontwierp een website met een community forum. Het stelde niet veel voor: je kon wat spelersprofielen raadplegen die in html waren opgemaakt en verder trof je er nieuws aan van het nieuwsagentschap Deutsche Presse-Agentur.
DDR-DATA
Zouden er nog meer gekken zijn zoals hij, vroeg Seidel zich af. Ja, dus! De euforie was dan ook groot toen er de eerste dag meteen vijftig gebruikers inlogden. Al snel volgden spontane e-mails van geestverwanten: 'Hey Matthias, kan ik jou helpen, want ik zie dat er geen data beschikbaar zijn voor Tweede Bundesliga?' Meer en meer mensen gingen helpen. Hij kreeg zo veel e-mails binnen dat hij een systeem moest uitwerken. Dat werd een online community, waarbij mensen rechtstreeks correcties konden aanbrengen op het platform. Het ging al lang niet meer alleen over Werder.
Een student die in zijn vrije tijd programmeur was, sprong bij. De data denderden door. Wildvreemden kwamen met de volledige DDR-geschiedenis in data. Opstellingen, uitslagen. In Duitsland groeit TM dan al razendsnel uit tot een van de meest bezochte voetbalsites. Tijdens de transferperiodes stijgen de cijfers in viervoud.
Als een olievlek verovert het bedrijf Europa
In 2007 volgt een versie voor Oostenrijk en Zwitserland. In 2008 volgde Engeland. En dan komt ook mediahuis Springer met veel geld. Het bedrijf wordt verkocht, maar de oprichter gaat gewoon door met zijn werk. Met de mediagigant openen zich tal van mogelijkheden. Bewegende beelden, applicaties en bovenal expansie. Als een olievlek verovert het bedrijf Europa. Overal worden lokale teams opgebouwd met experts die de lokale data aandragen en de site op het Turkse voetbal afstemmen. Nog meer nieuwe gegevens die weer worden toegevoegd aan de al bestaande bestanden. De Turkse site wordt nog beter bezocht dan de Duitse en de Engelse.
NEDERLAND
En Nederland dan? In 2014 is de lancering een feit. Reclame wordt er niet gemaakt. De mensen komen vanzelf. Geen betaalmuur, geen abonnementen. Gewoon gratis toegang tot zo veel data dat je al snel vanzelf even gaat zoeken, als je iets wilt weten. Dan zijn er al 300 duizend voetballers, 33 duizend trainers en rond de 330 competities ingevoerd.
?We zijn bijzonder blij dat we het grote aanbod van Tranfermarkt.de in het land van de eeuwige rivaal kunnen presenteren. Handig is dat de transfermarkt in het Nederlands ook wel Transfermarkt wordt genoemd?, glunderde Thomas Lintz, die de internationale optredens van Transfermarkt co?rdineert.
De cijfers betreffende marktwaarde worden steeds vaker aangehaald en gebruikt door clubs, makelaars, spelers en media
Bijna geruisloos groeit ook de dependance in de lage landen via de al beproefde methodes tot een belangrijke speler, waar intussen honderdduizenden bezoekers worden genoteerd. Vooral de marktwaarde van spelers trekt veel belangstelling. Achter iedere voetballer staat het bedrag dat hij waard zou zijn. Vier keer per jaar worden die bedragen aangepast. Die cijfers worden steeds vaker aangehaald en gebruikt door clubs, makelaars, spelers en media. Tijdens onderhandelingen, maar zelfs ook in de dure rapporten over de NL League worden de cijfers intussen gebruikt als onderbouwing. Maar wie bapaalt die, hoe komen ze tot stand? Wie zijn de mensen achter de cijfers?
We vragen wat rond in het wereldje. Wie de mensen achter die Nederlandse afdeling zijn, weet eigenlijk niemand. Even zoeken op de site tussen de vele medewerkers, brengt ons wat namen. Ook voor ons gebied. Nederland blijkt gekoppeld aan Belgi?. Zo belanden we in onze zoektocht in het Belgische Londerzeel ergens dertig kilometer ten westen van Maastricht. Daar resideert de areamanager voor Nederland en Belgi?, Bart Tansyn. Een man die al lang in het Belgische voetbal actief is als scout en videoanalist.
'Vacatures zijn hier genoeg. De rekrutering gaat via de eigen fora. Veel posten, meepraten en juiste informatie delen, is nodig voor een hoge rating'
Als we vragen hoe hij aan deze baan is gekomen, ontvouwt zich meteen een verhaal dat veel vertelt over de voetbaldatabank: ?Vacatures zijn er genoeg, maar die worden nooit extern uitgezet, de rekrutering gaat via de eigen fora. Daar wordt gepraat over geruchten, transfers, spelers, wat u wil. Veel posten, meepraten en juiste informatie delen, is nodig voor een hoge rating.? En dan kun je aan de slag? ?Dan is alleen veel posten niet genoeg. Onder de duizend posts wordt er niet eens gekeken. En daarbij moet je ook scoren. De persoon die de baan krijgt, zal minimaal op een rating van 97 procent moeten zitten. Vacatures worden altijd zo opgevuld. Alleen op het technische gedeelte worden er weleens mensen gezocht buiten de eigen community.?
WARM WATER UITVINDEN
Je waant je soms even in een van de boeken van Dave Eggers over de nieuwe wereld van artifici?le intelligentie, waarin alle mensen elkaar beoordelen met een cijfer. En goede cijfers had de Belgische scout. Dat was ze ook in Duitsland opgevallen. ?Ik was zelf al lang scout en maakte zoals velen veel gebruik van de site. Iedereen in het voetbal kent de site. Het heeft geen zin het warme water zelf steeds opnieuw uit te vinden en ik ben steeds meer gebruik van gaan maken van de site en ben zelf ook input gaan geven.?
Het is naast de gratis toegankelijkheid een van de kenmerken van het bedrijf. Wie zich aanmeldt, kan ook meepraten. Dat gebeurt vaak en veel: ?Ik denk dat ik inderdaad al vier jaar actief was op de site, in die periode heb ik iets van negenduizend berichten geplaatst en mijn rating was 99,9 %. Dat resulteerde uiteindelijk in een contract als area manager van Nederland en Belgi?, waarbij iemand anders ook veel in Nederland co?rdineert. Bij jullie hebben we nu een team van tien mensen lopen. Maar het is z? intensief dat we daar nu iemand gaan zoeken die de boel alleen bij jullie kan co?rdineren.?
DE BEDRAGEN
Dit is dus een van de mensen die de waarde bepalen van spelers. De kers op de taart van de site. Uit ervaring weten we hoe moeilijk dat is. Niemand vertelt het exacte bedrag. Het zijn puzzelstukjes die je samen moet leggen om een goede schatting te maken. De makelaar zal altijd een ander bedrag noemen dan de club. Contracten hebben anno 2022 vaak tal van clausules over doorverkoop, prestatiebonussen, imagorechten. Het is onmogelijk dat in een exact bedrag te vatten. Op de markt gelden vaak andere krachten. Komt er ineens een club in handen van een rijke sjeik? V??r het aflopen van de markt slaan standaard de stoppen door in menig bestuurskamer. En op de markt lopen natuurlijk talloze onzichtbare lijntjes, die zorgen dat het geld harder naar de ene dan naar de andere club zal stromen.
'User gaan via het forum Marktwertanalyse met elkaar discussi?ren over de marktwaarde. Nadat de moderator van het forum alle parameters heeft afgetoetst, stelt hij uiteindelijk een bedrag voor'
Seidel werd daar ook al vaker naar gevraagd: ?Iedereen moet eerst en vooral begrijpen dat we de marktwaarde bepalen en niet de transferwaarde. Dat is toch een belangrijke nuance. Om die vast te leggen hebben we een methode ontwikkeld waarbij users via het forum Marktwertanalyse met elkaar discussi?ren over de marktwaarde. Nadat de moderator van het forum alle parameters heeft afgetoetst, stelt hij uiteindelijk een bedrag voor. De criteria lopen uiteen. Maar zo moeilijk is het ook niet. Neem nu de Regionalliga. Voor die competitie hanteren we een vork gaande van 25 duizend euro tot 250 duizend euro. De marktwaarde van een speler zal afhangen van het aantal wedstrijden dat hij gespeeld heeft en of hij populair is. Op zeer korte tijd kan je dus alle spelers een marktwaarde toekennen.'
VOETBALECONOMIE
De data van Transfermarkt worden steeds vaker gebracht als waarheid en feiten. Dat begon na de overname door Springer, toen andere takken van dat concern zoals Bild en Sport Bild de bedragen opvoerden in artikelen. Idioot, volgens andere media, aangezien de bedragen grotendeels nattevingerwerk zouden zijn, gebaseerd op informatie van bezoekers. Mooie klus om dat allemaal eens goed wetenschappelijk te onderzoeken, zou je zo zeggen. En dat is ook al gebeurd: de uitkomst was dat de schattingen een correlatie van 0,93 met de werkelijkheid hadden. Maar ook de oprichter zal de eerste zijn om te erkennen dat het geen geautoriseerde bedragen zijn.
De Eredivisie tikt qua spelerswaarde volgens de website het miljard aan. 397 miljoen daarvan staat in Amsterdam onder contract. De Europese prestaties van de Nederlandse clubs werken prijsverhogend. Tansyn: ?We gaan uit van de marktwaarde en bij contracten nemen we niet de prestatiebonussen en dergelijke mee. Uiteindelijk probeer je met alles wat je weet tot een bedrag te komen. Profvoetbal is natuurlijk big business geworden, de evolutie van de markten is daarbij enorm van invloed, je werkt dus ook met economen. Vier keer per jaar zijn er algehele updates.?
Daarna is het zoals vorige week wachten op de storm: ?We hadden vorige week een uur na de nieuwe cijfers al de eerste mail van een club uit Belgi?.? weet Tansyn. ?Nee, dat was niet omdat de prijs te hoog was. Soms kan een speler goed presteren, maar spelen andere factoren, waardoor zijn waarde toch zakt.? Dat de input van de bezoekers wordt gebruikt klopt. ?Ik lees alle fora over mijn gebied en ook daar zit soms informatie tussen, waarmee je de prijs anders kan indexeren. Met alleen parameters werken kan niet. Er zijn al genoeg wetenschappers geweest die hebben geprobeerd een model te bouwen, maar dat bleek keer op keer onmogelijk. De voetbaleconomie kent zijn eigen wetten. Dat betekent niet dat we geen vaste waarden hebben. Kijk, voor een derde doelman in Nederland zonder wedstrijdervaring begin je bijvoorbeeld op 50 duizend euro. Maakt hij vervolgens zijn debuut op het hoogste niveau, dan gaat die waarde naar 150 duizend. Dan staat er op zijn CV een wedstrijd in de Eredivisie, dat is hoe dan ook een waardevermeerdering.? Hogerop steeg zo de waarde van Justin Bijlow mede dankzij zijn interlands intussen naar twaalf miljoen euro.
BLOEDBAD IN BELGI?
De Belg vervolgt zijn verhaal: ?We kijken natuurlijk niet alleen naar wat spelers op het veld doen. Toen de pandemie uitbrak hebben we wereldwijd bijvoorbeeld tweeduizend mensen geconsulteerd en aan de hand van die bevindingen de hele wereldmarkt met miljarden laten zakken. Of kijk dichterbij. Dan zien we afgelopen twee jaar een bloedbad aan rode cijfers in de Belgische competitie. Niet iedereen heeft een rijke eigenaar, dus dan weet je dat de prijzen gaan dalen. Europees presteren de Belgische clubs slecht, dat is ook een factor waardoor de prijzen dalen. Als je dan goed kijkt, kun je verder inzoomen naar zaken die op het eerste gezicht een detail lijken. Als de trainer van Club Brugge vertrekt en je ziet daarna de technische staf met Alfred Schreuder van drie naar twee personen gaan, dan kun je daar je schouders over ophalen. Maar je kunt ook realiseren dat er daarmee kosten gespaard worden.?
'De internationale verhoudingen worden gewogen. Want je kunt natuurlijk niet hebben dat Willem II dadelijk meer waard is dan Bayern M?nchen'
?Of neem Vitesse, dat doet het goed, dus wil je spelers opwaarderen. Aan de andere kant weet je van de eigenaar dat de financi?le balans beter worden. Maar er zijn tal van indicatoren. Zo zien we dat doelmannen over de hele linie minder waard worden. Dan kan het dus zomaar zijn dat Thibaut Courtois goed staat te keepen, maar bij ons tien miljoen minder wordt gewaardeerd. Uiteindelijk gaan al die afwegingen met een waarderingscijfer weer naar Duitsland. Daar worden de internationale verhoudingen weer gewogen. Want je kunt natuurlijk niet hebben dat Willem II dadelijk meer waard is dan Bayern M?nchen, om maar een overdreven voorbeeld te nemen. ?
NETWERK NEDERLAND
De lijntjes lopen overal. Netwerken is de sleutel: ?Dat heb je als scout ook, je wil zo veel mogelijk weten. Wij hebben overal contacten, dat is vergelijkbaar met het werk dat jullie doen. Een club zal erbij gebaat zijn dat er een hoge som naar buiten komt, dat is dan ook weer een nieuwe index voor volgende transfers en goed naar de achterban. Een kopende club wil het bedrag zo laag mogelijk houden. Het is dus zaak van zo veel mogelijk kanten informatie te hebben. Daartoe heb je dan contact met technisch directeuren tot aan de materiaalman. Lees je alles, vraag je alle opstellingen op. Kijk je naar de reserves. Leeftijden. We volgen in Nederland de hoogste vijf competities. Tot de Hoofdklasse dus inderdaad. Er zijn mensen die alle nationale teams in de gaten houden, ook de Onder -21- en Onder-18-teams van de clubs bijvoorbeeld. Meestal is het geen probleem de opstellingen en dergelijke te krijgen.?
'Als we oppikken dat Feyenoord belangstelling zou hebben voor een speler uit de tweede divisie in Colombia, kan ik met een mail naar onze mensen daar al een compleet beeld schetsen'
?Daarnaast wil je de database opbouwen naar het verleden. Er zijn veel liefhebbers met goede documentatie, die kopen we soms op. Niet alleen voor ons, maar voor de hele wereld. Intussen zijn we ook in Azi? en Zuid-Amerika aanwezig. Argentini?, Brazili?, Indonesi?.? De voordelen van het wereldwijde netwerk dat zich ontplooit zijn evident. ?Als we oppikken dat Feyenoord belangstelling zou hebben voor een speler uit de tweede divisie in Colombia, kan ik met een mail naar onze mensen daar al een compleet beeld schetsen. We zien in Duitsland dat alleen daar al dik zes miljoen mensen ons ook op Instagram zijn gaan volgen. Daar willen we dan hier ook op verder. Zo ben je altijd in ontwikkeling.?
We nemen nog een laatste kijkje op de site. Als ode aan de eigenaar zoeken we naar Werder Bremen, daar waar het allemaal begon. De club degradeerde vorig seizoen na veertig jaar uit de Bundesliga. In ??n oogopslag zien we dat Werder de duurste selectie heeft van de Tweede Liga. Alle details van iedere speler, het speelprogramma, de geruchten. Met ??n klik te vinden vanuit Bogot? tot Boston. Dat had zelfs Seidel destijds niet kunnen dromen.